ISLE 465 - Yargı ve Karar Verme

Doç. Dr. Doğan Kökdemir
dogan@kokdemir.info

Dersin Kapsamı

ISLE 465 Yargı ve Karar Verme dersi, belirsizlik durumlarında karar alma, bilişsel, duygusal ve davranışsal yanlılıklar, hatalar ve bunların çözüm yolları üzerine bilgi vermek için tasarlanmıştır. Her ne kadar günlük hayatımızda onlarca karar almak zorunda kalsak ve bu konuda kapsamlı bir tecrübeye sahip olsak da, araştırmalar insanların karar alma mekanizmalarının hiç de sanıldığı gibi kusursuz olmadığını ortaya koymaktadır. Özellikle belirsizlik durumlarında, risk alınmak zorunda kalınan vakalarda ve kriz durumlarında insanların kararları, sadece bireysel kısıtlardan değil çevresel baskılardan da etkilenmektedir.

Bu konuda yapılan deneysel çalışmalar, bireylerin karar alma becerilerini geliştirmek için onların (1) rasyonel karar alma stratejileri konusunda bilgi sahibi olmaları, (2) başta olasılık kuramı olmak üzere, temel istatistiki bilgilere sahip olmaları, (3) hata ve yanlılıklar konusunda uyarılmaları ve (4) genel anlamda dünyaya bakış açılarını yeniden tartmaları gerektiğini göstermiştir.

ISLE 465 Yargı ve Karar Verme dersi, yukarıda yazılanlara paralel olarak öğrencilerin karar alma becerilerini iyileştirmeye yönelik bir eğitim olarak planlanmıştır. Bu nedenle ders 3 temel bölüme ayrılmıştır:

1. Genel karar alma becerilerine yönelik konular, bilişsel, duygusal ve davranışsal hatalar ile bunları iyileştirme yolları. Bu bölümde algı, bellek ve bilişsel sistemin yapısından temel olasılık kuramına kadar bütün konular kapsanmaya çalışacaktır. (Yaklaşık 7 hafta)

2. Özellikle risk ve kriz durumlarında karar alma. Bu bölümde, belirsizlik durumlarında (çoğunlukla kriz) karşılaşılan karar alma zorlukları üzerinde durulacaktır. (Yaklaşık 4 hafta)

3. Kriz yönetimi. Bu bölüm 1. ve 2. bölümde öğrenilen konuların uygulaması şeklindedir. Farklı vakalarda yapılması gereken ve gerekmeyen müdahaleler ile kriz yönetimi, dersin son bölümün oluşturmaktadır. (Yaklaşık 4 hafta)

Haftalık program ve yapılacak uygulamalar sınıftaki deneyimlere bağlı olarak değişebileceğinden güncel programı takip etmek ve diğer dokümanlara ulaşmak için lütfen dersin internet sitesini kullanınız: (http://www.kokdemir.info/courses/isle465 )


Dersin İşlenme ve Değerlendirme Yöntemi

ISLE 465 Yargı ve Karar Verme Dersi, etkileşimli ve katılımın tam olması gereken bir derstir. Öğrenciler, kendilerine önceden verilen okumaları yapmak ve sınıfa kendilerinden böyle bir istekte
bulunulmasa bile sunum yapabilecek düzeyde hazır olarak gelmeleri gerekmektedir.

Özellikle dersin ikinci bölümünde öğrenilerin kendilerine verilen makaleleri / kitap bölümlerini sunmaları istenecektir. Dersin notlandırılması aşağıdaki tabloda özetlendiği gibi yapılacaktır:

Genel Etkinlik Puanı Bu puan, öğrencilerin sınıf içindeki katılımları, yaptıkları sunumlar, sınıf içi uygulamalar ve küçük ödevlerden elde edilen genel bir puandır. Katılım ve sunum puanları dönem sonunda ilan edilir ancak ödev ve sınıf içi uygulamalar, uygulamanın yapıldığı haftadan hemen sonra öğrencilere iletilir. O haftaya ait anket, uygulama, rapor, ödev... getir(e)meyen öğrenci o günkü derse de giremez.	%25
Ara Sınav Dönemin tam ortasında önceden ilan edilecek bir tarihte ara sınav yapılır. Bu ara sınavın, ağırlıklı konusu olasılık olacaktır. Öğrencilerin hem ara sınav, hem de dersteki diğer uygulamalar için yanlarında hesap makinesi bulundurmaları şiddetle önerilir.	%25
Makale Yazımı Şans, olasılık, kaos, belirsizlik, determinizm, kuantum,... gibi karar süreçlerini etkileyen bakış açılarınından birinin ya da birkaçını kapsayan ve 10 sayfayı geçmeyen bir makale yazılması istenmektedir. Bu uygulamada öğrenciler üç kişilik gruplar halinde çalışacaktır.Makalenin teslim tarihi son haftadan bir hafta önceki ders saatidir. Her öğrenci kendi makalesini 10 dakikada sınıfa sunacaktır. Ayrıntılı bilgi dersin internet sitesinde ilan edilecektir.	%25
Karar Oyunu Final sınavı olarak değerlendirecek bu uygulamada öğrenciler altı kişilik gruplar halinde çalışacaktır. Burada amaç, TV’lerde de zaman zaman boy gösteren karar alma tabanlı ve derste öğrenilen kuramlarla açıklanabilen bir oyun geliştirmektir. Bu oyun masa üstü (board) bir oyun olabileceği gibi yarışma, internet tabanlı oyun gibi farklı uygulamalar da kullanılabilir. Daha önce kullanılmış oyunlardan esinlenmek kaçınılmazdır ancak oyunun orijinalliği notlandırmada çok büyük öneme sahiptir. Oyunlar son derste gruplar tarafından sunulmalıdır. Ayrıntılı bilgi dersin internet sitesinde ilan edilecektir.	%25

Okuma Listesi

A. Zorunlu Kitaplar

1. Lawson, T. J. (2002). Everyday statistical reasoning. Pacific Grove, Canada: Wadsworth.
2. Plous, S. (1993). The psychology of judgment and decision making. New York: McGraw-Hill.

B. Yardımcı Kaynaklar

1. Tacer – Özen, A. (2007). Son kararınız mı? İstanbul: Alfa.
2. Connolly, T., Arkes, H. R., ve Hammond, K. R. (2000). Judgment and decision making: An interdisciplinary reader. Cambridge, UK:Cambridge Un. Press.
3. Goldstein, W. M. ve Hogarth, R. M. (1997). Research on judgment and decision making: Currents, connections, and controversies. Cambridge, UK:Cambridge Un. Press.
4. Kadıbeşegil, S. (2003). Kriz geliyorum der! Kriz iletişimi ve yönetimi. İstanbul: Mediacat.
5. Bruce, C. (2001). Mantık ve olasılık hikayeleri. İstanbul: Güncel Yayıncılık.

Yukarıdaki liste dışında kalan makaleler sorumlu olunulan haftalarda dersin internet sayfasından duyurulacaktır. Bütün öğrencilerin, derste kullanılacak zorunlu kitapları ve - eğer varsa – o haftanın makalelerini derse getirmeleri gerekmektedir.

Keyifli bir dönem dilerim.